Thumbnail

Wytarty profil rzymskich monet

Ekonomia jako temat literacki w twórczości Zbigniewa Herberta

Książka poświęcona jest teoriom ekonomicznym i historii gospodarczej w twórczości poety i eseisty, przy czym – ze zrozumiałych względów – brane są pod uwagę głównie eseje jako forma nieporównanie łatwiej absorbująca gospodarcze aspekty rzeczywistości przedstawianej w litera­turze. Rozważania dotyczą jednak także wierszy, w których metaforyka czerpie ze słownictwa ekonomicznego, a – dodajmy – nie tyle w celach ornamentacyjnych, jak można by przypuszczać, ile dla podkreślenia pewnej struktury etycznego myślenia, którą można nazwać „metafizyką księgowości”.

Rozpatrywanie twórczości Herberta  z tej perspektywy jest bezdyskusyjnie uprawnione. W esejach  znaleźć można nie tylko szeroki wachlarz problemów ekonomicznych, ale prawdziwą pasję, z jaką autor opisuje gospodarcze podstawy wszelkich cywilizacji. Eseista zajmuje się mikro- i makroekonomią, sprawami szczegółowymi, jak na przykład wartość dniówki robotnika w czasach Peryklesa czy wysokość realnych dochodów żołnierza Juliusza Cezara. Chce poznać zarobek i formy wypłaty należności dla architekta budującego gotycką katedrę w średniowiecznej Francji  ceny obrazów w siedemnastowiecznej Holandii bądź system handlu dziełami sztuki w Paryżu lat sześćdziesiątych XX wieku. Ciekawią go zagadnienia makroekonomiczne, na przykład podstawa siły międzynarodowej waluty, jaką była ateńska drachma w okresie Związku Achajskiego albo system podatkowy i finanse wielkiego imperium Rzymian, nie mówiąc już o takich kwestiach jak kryzysy finansowe oraz giełdowe hossy i bessy.

Dociekliwość eseisty, a przede wszystkim złożone kalkulacje, których celem jest ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy, poparte są kwerendą w specjalistycznych czasopismach oraz lekturą publikacji zajmujących się historią gospodarki. Trzeba przyznać, że wiedza Herberta była w tym względzie imponująca i nie ograniczała się do ujęć ogólnych i podręcznikowych, choćby z tego banalnego powodu, że całościowe opracowania historii gospodarczej świata na ogół nie zajmują się szczegółowo starożytnością czy średniowieczem. Magister ekonomii, Zbigniew Herbert, przejawiał prawdziwą „obsesję cywilizacyjną”, to znaczy żywił przekonanie, że nie można kultury rozumieć wyłącznie jako sprawy ducha. Postawa godna absolwenta Wyższej Szkoły Handlowej w Krakowie.

Józef Maria Ruszar

Spis treści
Rozwiń wszystko
  1. Spis rzeczy
  2. Table of Contents
  3. Sigla
  4. Wstęp. Łzy rzeczy
  5. Roboty publiczne Peryklesa
    1. Kłopoty z CPI
    2. Starożytność i keynesizm
    3. Wielka kolonizacja
  6. Rzymska katastrofa gospodarcza
    1. Dochody i inflacja
    2. Dlaczego Rzym upadł?
    3. Historia gospodarki rzymskiej
    4. Globalny elektorat
    5. Gospodarcza wartość pax romana
    6. Gospodarskie oko poety
  7. Kamień na wieży katedry
    1. Przegląd dyscyplin ekonomicznych
    2. Kariera magistra lapidorum
    3. Gospodarcza dynamika średniowiecza
    4. Król-fałszerz i miejskie republiki
  8. Pean na cześć rynku i wolnej konkurencji
    1. Rynek jako mecenas
    2. Rynkowe mechanizmy
    3. Kulisy raju
    4. Eseje Herberta a współczesne trendy handlowe
  9. Tulipany w bańce popytowej
    1. Spekulacja jako choroba
    2. Bąble a tani kapitał
    3. Współczesna ocena spekulacji
  10. Księgowa uczciwość opisu świata
    1. Drobne uszczypliwości
    2. Bitwa o handel
    3. Cywilizacyjny cud buchalterii
    4. Pogranicze etyki i rachunkowości
  11. Zakończenie. Literatura, piękno i kapitalizm
    1. Tradycja Annales
    2. The New Economic Criticism
    3. Katastrofizm historyczny i cywilizacja jako nadzieja
    4. Piękno, ekonomia i okno na świat
  12. Podziękowania
  13. Summary and biography
  14. Nota bibliograficzna
  15. Bibliografia
  16. Spis omawianych utworów
  17. Indeks
  18. Album ilustracji
Thumbnail